 LONDRA KONFERANSINA KATILMAMIZ
Efendiler,
Dışişleri Bakanı olan Bekir Sami Bey'in
başkanlığı altında ayrıca ve müstakil bir delege hey'eti kuruldu.
Hey'et, Londra Konferansı'na özel olarak davet edildiğimiz takdirde
katılmak üzere ve bu arada geçecek zamandan da yararlanmak maksadıyla,
Antalya üzerinden Roma'ya hareket ettirildi.
Hey'etimiz, İtalya Dışişleri Bakanı Kont Sforza vasıtasıyla,konferansa
resmen davet edildikleri kendilerine bildirildikten sonra Londra'ya
gitmiştir.
Londra Konferansı, 27 Şubat 1921'den 12 Mart 1921'e kadar devam etti.
Hiçbir olumlu sonuç vermedi.
İtilâf Devletleri İzmir ve Trakya'daki nüfus durumu ile ilgili
olarak kendileri tarafından yapılacak bir araştırmanın sonucunu kabul
edeceğimiz yolunda bizden söz almak istediler. Delege hey'etimiz
önce bunu kabul etmişti. Fakat Ankara'dan yapılan uyarı üzerine,
sonradan, araştırmanın yapılmasını Yunan idaresinin buradan çekilmesine
bağlamak teklifinde bulundu. İtilâf Devletleri'nin, Sevres Antlaşması'nın
diğer hükümlerinin tarafımızdan samimiyetle ve itirazsız olarak
uygulanmasını sağlamak istediği anlaşılmıştı. Delege hey'etimiz bununla
ilgili tekliflere de red niteliğinde cevaplar vermişti. Yunan delegeleri
araştırma hiç kabul etmemişlerdi. Bunun üzerine, İtilâf Devletleri,
Türk ve Yunan delege hey'etlerine bazı teklifleri içine alan bir
proje vererek, hükûmetlerinden, bu projeler için alacakları cevapların,
Konferans'a bildirilmesini istemişlerdi.
Bizim delege hey'etimize verilen projede, Sévres Antlaşması hükümlerinde
yapılacâk değişikliklerle ilgili şu noktalar vardı :
Bize bırakılan jandarma ve özel birliklerin sayısını bir parça
artırmak. Memleketimizde kalacak yabancı subayların sayısını biraz
azaltmak.Boğazlar bölgesini biraz ufaltmak. Bütçemiz üzerine konmuş
bulunan sınırlamaları biraz hafifletmek. Bayındırlık işleri ile
ilgili imtiyaz yerine hakkımız üzerine konmuş sınırlamaları da biraz
hafifletmek. Bundan başka, adlî kapitülasyonlar, yabancı postaları,
Kürdistan... ile ilgili olarak Sévres tasarısında değişiklikler yapılmasını
ümit ettirecek bazı belirsiz vaatler. . .
Bu teklifler projesinde, Ermenistan sınırlarının tespiti işi, Birleşmiş
Milletlerin göndereceği bir komisyona bırakılmakta idi. Sözde İzmir bize
geri verilecekti. Fakat İzmir şehrinde bir Yunan kuvveti bulundurulacak,
İzmir ilinin güvenlik işleri, İtilâf Devletleri subayları tarafından idare
edilecek, bu ildeki jandarma kuvveti, nüfus oranına göre çeşitli
unsurlardan kurulacak, şehre Birleşmiş Milletler tarafından bir
Hristiyan vali tayin edilecek, İzmir ili Türkiye'ye gelirinin çoğalmasıyla
artacak bir yıllık vergi ödeyecekti.
İzmir ili için teklif edilen bu çözüm şekli, beş yıl sonra,
taraflardan birinin
isteği üzerine Birleşmiş Milletler'ce değiştirilebilecekti.
|
