 TEŞKİLAT-I ESASİYE KANUNU'NUN TEMEL MADDELERİNİ
TEVFİK PAŞA'YA BİLDİRDİM
Ankara 30.1.1921
İstanbul'da Tevfik Paşa Hazretleri'ne
27.1.1921 ve 28.1.1921 tarihlerinde yazdığım üç telgrafla yüksek
şahsiyetlerine, gereken ve benimsenip uygulan ması zarurî olan bütün
hususları açıklık ve kesinlikle bildirmiş olduğuma inanıyorum.
Buna rağmen, 29 Ocak 1921 tarihli telgrafınızda durumun daha
gereken anlayış ve isabetle değerlendirilmemekte olduğunu gördüm.
Durumun önemi ve zamanın nezaketi dolayısıyla, yüksek şahsiyetleri
ile birlikte sayın arkadaşlarınızın ve özellikle Zâtışâhane'nin
her bakımdan bir kez daha aydınlatılmalarına yardımcı olmanız
bir görev hükmüne giriyor.
Düşünce ve değerlendirmelerinizden doğru sonuçlar alınmasını
kolaylaştırmak maksadıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce
kabul ve uygulanmakta olan Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nun temel
maddelerini aşağıda olduğu gibi bildiriyorum:
Teşkilât-ı Esasiye Kanunu Temel Maddeler
1- Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir. Yönetim şekli,
halkın mukadderatını bizzat ve fiilî olarak yönetmesi ilkesine
dayanır.
2 - Yürütme kuvveti ve yasama yetkisi, milletin tek ve gerçek
temsilcisi olan Büyük Millet Meclisi'nde belirir ve toplanır.
3 - Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare
edilir ve hükûmeti Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti adını
taşır.
4 - Büyük Millet Meclisi, iller halkınca seçilmiş üyelerden
oluşur.
5 - Büyük Millet Meclisi'nin seçimi iki yılda bir yapılır.
Seçilen üyelerin üyelik süresi iki yıldır ve yeniden seçilmek
mümkündür. Eski Meclis, yeni Meclis toplanıncaya kadar göreve
devam eder. Yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediği
takdirde, görev süresi yalnız bir yıl uzatılabilir. Büyük
Millet Meclisi üyelerinden her biri, yalnız kendini seçen ilin
ayrıca vekili olmayıp aynı zamanda bütün milletin vekilidir.
6 - Büyük Millet Meclisi'nin Genel Kurulu, Kasım başında,
davetsiz toplanır.
7 - Şeriat hükümlerinin uygulanması, bütün kanunların yürürlüğe
konması, değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması, antlaşma
ve barış imzalanması ve vatan savunmasıyla ilgili savaş ilânı
gibi temel haklar Büyük Millet Meclisi'ne aittir. Kanun ve tüzüklerin
düzenlenmesinde, halk için en yararlı ve zamanın ihtiyacına en
elverişli fıkıh ve hukuk hükümleriyle, örf ve âdetler ve teamüller
esas olarak alınır. Bakanlar Kurulu'nun görev ve sorumluluğu özel
kanunla belirtilir.
8 - Büyük Millet Meclisi, hükûmeti oluşturan bakanlıkları,
özel kanun gereğince seçtiği bakanlar vasıtasıyla yönetir.
Meclis, yürütme ile ilgili işlerde bakanlara görev tayin eder;
gerekirse bunları değiştirir.
9 - Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından seçilen başkan,
bir seçim dönemi süresince Büyük Millet Meclisi Başkanıdır.
Bu sıfatla Meclis adına imza atmaya ve Bakanlar Kurulu kararlarını
onaylamaya yetkilidir. Bakanlar Kurulu üyeleri içlerinden birini
kendilerine başkan seçer. Ancak Büyük Millet Meclisi Başkanı,
Bakanlar Kurulu'nun da tabiî başkanıdır.
l0 - Teşkilât-ı Esasiye'nin bu maddelere aykırı düşmeyen hükümleri
eskisi gibi yürürlüktedir.
Bizce, yukarıda saydığım temel maddelere aykırı hareket
etme imkân ve yetkisinin bulunmadığını yüksek şahsiyetlerinin
dikkatlerine önemle arz ederim.Meclis Başkanlığı ile başlayan
haberleşmenizin, gerektirdiği işlemlerin yürütülmesi Bakanlar
Kurulu'na bırakılmıştır, efendim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal
|
