 SADRAZAM TEVFİK PAŞA BENİMLE TEMAS KURUYOR
Efendiler,
Bu tarihten bir hafta kadar sonra, Kocaeli Komutanlığından
şöyle bir telgraf aldım :
Geyve istasyonu, 26.01.1921
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na
Memleketin yüksek yararları ile ilgili önemli bir konu üzerinde,
Sadrazam Paşa'nın zâtıdevletleriyle makine başında görüşmek istedikleri
İstanbul Telgraf Genel Müdürü'nün 26.01.1921 günü saat l6.30'da yazdırdığı
telgrafla bildirilmektedir. Bu konudaki emirleri arz ve rica olunur.
Kocaeli Komutanlığı'na aynı gün makine başında verdiğim cevapta dedim
ki :
"İstanbul Geyve ile doğrudan doğruya nasıl haberleşebilir?
İstanbul'da Tevfik Paşa ile veya herhangi biriyle haberleşip ilişki
kurabilmek için Bakanlar Kurulu'nun ve belki de Meclis'in kararına
bağlı olduğundan, bu konuda şimdiden bir şey diyemem. Tevfik Paşa
ile telgraf memurunun bile açıktan açığa haberleşmede bulunması,
yabancıların gözünde İstanbul'a karşı olan durumumuzu sarsacağından,
doğru olmaz. Ancak, Tevfik Paşa'nın benim şahsıma değil de, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Hükûmeti'ne bir müracaatı varsa,bu müracaatın
kabulü tabiîdir. Bu noktanın özel olarak ve aynı yolla kendisine duyurulmasında
bir sakınca yoktur.
İstanbul'dan Adapazarı'na telgraf ve oradan da Geyve'ye askerî
makamların kontrolü altında bulunan telefon hattı vardı. Tevfik
Paşa'nın benimle kapalı olarak görüşmek istemesi üzerine, İstanbul
teli Ankara'ya bağlandı.
Tevfik Paşa'dan acık olarak şu telgrafı aldım :
İstanbul, 27.l.l921
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşa HazretIeri'ne
25 Ocak tarihinde Paris'te toplanan konferans tarafından alınan kararlar gereğince, Doğu meselesinin Çözümünü görüşmek üzere 21 Şubatta
Londra'da İtılaf Devletleri delegeleriyle Osmanlı ve Yunan Hükûmetleri
delegelerinden oluşan bir konferans toplantıya çağırılacaktır. Yürürlükteki
antlaşmada, daha sonraki olaylar dolayısıyla zarurî değişiklikler
yapılacaktır. Osmanlı Hükûmeti'ne gönderilecek davet için, Mustafa
Kemal Paşa'nın veya Ankara'ca kendilerine gerekli yetki verilmiş
olan delegelerin, Osmanlı delegeler heye'ti arasında bulunması şart
koşulmuştur. Bu kararlar İtilâf Devletleri'nin İstanbul temsilcileri
tarafından bildirildi. Görevlendireceğiniz delegelerin, buradan
seçeceğimiz kimselerle birleşerek yola çıkmaları için karar ve cevabınızı
bekliyorum. Nazik bir zamanda bulunmamız dolayısıyla, bu gibi önemli
bazı durumların bildirilmesi için hattın açık bulundurulmasını rica
ederim. Makine başında hemen cevap vermek mümkünse, telgraf başında
beklemekteyim, bir de şifre var efendim.
Tevfik
Şifrenin çözülüş şekli de şuydu : İstanbul, 27.1.1921 Saat : 20.00
Mustafa Kemal Paşa Hazretleri'ne
"Londra Konferansı'nda güçlü konuşabilmek için Yunanlıların
bir kolorduyu İzmir'e göndermekte, Trakya'daki kuvvetlerini de Anadolu'ya
kaydırmakta olduğu ve on güne kadar bir taarruz hareketine başlayacakları,
inanılır kaynaklardan haber alınmıştır.
Tevfik
|
