 İKİNCİ KONYA İSYANI
Saygıdeğer Efendiler,
Anadolu ortasında çıkarılan iç isyanların, Yunan ordusu karşısında
bulunan kuvvetlerimiz ve yaptığımız düzenlemeler üzerindeki kötü
etkileri, düşmanlarca umulan sonuçları vermedi. Savunma
kuvvetlerimiz üzerinde doğrudan doğruya tesirini göstererek,
cephemizi yıkma hedefine yönelmiş bulunan herakâtla birlikte,
cepheye yakın bölgelerde de halkı ayaklandırmak, düşmanların
önem verdikleri bir mesele idi. İstanbul, bu konuda öteden beri
çalışmaktaydı. Zeynelâbidin Partisi'nin Konya ve dolaylarında
çıkmasına vasıta olduğu isyan hareketleri, nihayet 1920 yılı
Ekiminin başında patlak verdi.
D e l i b a ş adında bir eşkıya, beş yüz kadar asker kaçağını
topladı.2/3 Ekim 1920 gecesi Çumra'yı bastı. 3 Ekim sabahı da
Konya'ya girdi ve idareyi ele geçirdi. Konya valisi bulunan H a y d
a r B e y ve Komutan A v n i B e y (Milletvekili A v n i P a ş a 'dır)
Konya'da bulunan az sayıdaki asker ve jandarma ile, Alâettin
tepesinde, âsîlere karşı anılmaya değer bir kahramanlıkla
savunmada bulundular. Fakat âsîlerin çokluğu ve her taraftan
saldırmaları karşısında âsîlere esir düştüler.
Aynı günlerde Beyşehir ve Akşehir ilçelerinde de görevli
olarak dolaşan askerî hey'etlerimiz, oralardaki âsîler tarafından
görev yapmaktan alıkondular. Ilgın ilçesinin Çekil köyü yakınlarında
toplanan üç yüz kadar âsî de, nasihat için giden hey'ete ateş
etti. Konya'nın güneyinde Karaman ilçesinde de âsîler
toplanmaya başladı. Sultaniye âsîlerin eline düştü.
Efendiler, bu ayaklanmalara karşı, Afyonkarahisar'dan ve Kütahya'dan
sevk ettiğimiz D e r v i ş B e y (Kolordu Komutanı D e r v i şP
a ş a) komutasındaki kuvvetler, Konya'nın kuzeyindeki Meydan
istasyonu yakınlarında âsîlerle karşılaştı. Ankara'dan da
bir süvari alayı ve bir dağ topu ile, o zaman İçişleri Bakanı
olan R e f e t B e y komutasında sevkedilen kuvvet, Meydan
istasyonundan ilerleyen D e r v i ş B e y kuvvetiyle birleşti.
Adana Cephesinden de bir kuvvet Karaman'a doğru yola çıkarıldı.
Konya üzerine hareket eden kuvvetler, âsîlerle yaptıkları
bir kaç çatışmadan sonra, 6 Ekim 1920'de Konya'yı âsîlerden
kurtardı. Oradan kaçan âsîler Koçhisar, Akseki, Bozkır ve
Manavgat'a doğru gittiler. Diğer bir kısım âsîler de
Afyonkarahisar'la Konya arasındaki Kadınhan ve Ilgın'ı işgal
ettiler. Bu bölgeye de Batı Cephesi'nden Yarbay O s m a n B e y
komutasında bir kuvvet gönderildi. O s m a n B e y müfrezesi Ilgın,
Kadınhan, Çekil ve Yalvaç'taki isyanları bastırdı. Güneyden
gelen kuvvetimiz Karaman'ı kurtardı.
İsyan bölgesinde âsîleri tepelemeyi başaran kuvvetlerimiz
Bozkır,Seydişehir ve Beyşehir'i de isyancılardan temizledi. Her
tarafta, âsîlerin döküntülerinden bir kısmı bize katıldılar.
Bir kısmı da Antalya ve Mersin yönlerine doğru kaçtılar. D e l
i b a ş, Mersin bölgesinde Fransızlara sığındı.
Saygıdeğer efendiler, Yeşilordu teşkilâtından söz ederken
açıklamıştım ki, düşmana karşı oluşturulacak kuvvetler
konusunda iki zıt görüş çarpışmaya başlamıştı. Bizim
benimsediğimiz düzenli ordu kurma görüşüne karşı çıkılarak
milis diyebileceğimiz bir çeşit teşkilât kurma görüşüne ağırlık
kazandırılmak isteniyordu. R e ş i t, E t h e m ve T e v f i k
kardeşler, Kütahya yakınlarında, Kuva-yı seyyare adı altında
ve elleri altında bulunan kuvvete dayanarak bu görüşün başını
çekiyorlar ve ateşli bir şekilde çalışıyorlardı.
|
