 TRAKYA'DAKİ DURUM
Efendiler,
İçinde bulunduğumuz tarihlerde Trakya'nın durumuna da hep
birlikte göz gezdirelim :
Doğu Trakya'da, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin
Trakya - Paşaeli Merkez Hey'eti bir kongre yaptı. Bu kongre,
Trakya'nın idaresini, Trakya - Paşaeli Merkez Hey'eti'ne verdi.
Trakya'da Kolordu Komutanı olarak bulunan C a f e r T a y y a r (C
a f e r T a y y a r P a ş a), bu Merkez Hey'etinde olmakla
birlikte, Edirne milletvekili olarak da Meclis'imize üye seçilmiştir.
Trakya Merkez Hey'eti'ne ve Kolordu Komutanı'na verdiğimiz
talimat, Trakya'nın kaderinin bütün memleketin kaderiyle birlikte
çözülebileceği esasına dayanıyordu. Askerî harekât bakımından
da verdiğimiz direktif şuydu :
Üstün kuvvetlerin taarruzuna uğranılırsa sonuna kadar direnilecek
ve Trakya tamamiyle zapt ve işgal edilmiş olsa bile, teklif
edilecek herhangi bir çözüm şekli tek başına kabul
edilmeyecektir. Zaten Trakya'daki komutanın da kararının böyle
olduğu ifade edilmekteydi. Fakat son zamanlarda, Komutan C a f e r
T a y y a r B e y, yabancıların verdiği teminat üzerine yapılan
davete uyarılsa İstanbul'a gitmiş, bize durumu ancak dönüşünden
sonra bildirmişti. Anlaşıldığına göre, Doğu Trakya'nın yalnız
başına varlığını koruyamayacağı ancak Batı Trakya ile birleşerek
bir yabancı devletin idaresi sayesinde yaşayabileceği yolunda
fikirler telkin edilmiş. . .
Her halde manevî gücü kıracak birtakım propagandalar yapılmış.
. .
Cafer Tayyar Bey İstanbul'da iken Tümen komutanlarından
Muhittin Bey, İstanbul'dan Kolordu Komutanlığına atanmış Cafer
Tayyar Bey'in Trakya'ya dönmesine izin verilmiş. Cafer Tayyar Bey,İstanbul
çevreleriyle görüştükten sonra, Muhittin Bey'in teklifine rağmen,
artık kolordunun komutanlığını üzerine almamış, Muhittin
Bey'in üzerinde bırakmış. Böylece Trakya'nın kaderi, İstanbul
siyasî çevrelerinin etkisine terk edilmiş.. .
Efendiler, Büyük Millet Meclisi açıldığı zaman, Trakya'da,
1' inci Kolordunun savaş düzeni Şöyleydi :
Kolordu karargâhı Edirne'de
60' ıncı Tümen : Keşan, Edirne, Uzunköprü dolaylarında;
55' inci Tümen : Tekirdağ bölgesinde;
49' uncu Tümen : Kırklareli bölgesinde.
Yunan ordusu, Anadolu'da, Batı Cephesinde yaptığı genel
taarruzda başarı sağladıktan sonra, 20 Temmuz 1920'de Tekirdağ'a
bir tümen çıkardı. Tekirdağ bölgesinde pek dağınık bir
durumda bulunan 55' inci Tümen, toplanmaya vakit bulamadan, Yunan tümeni,
Edirne'ye doğru yürümeye başladı.
Batı Trakya'dan Meriç'i geçerek taarruz etmek isteyen Yunan
kuvvetleri, o bölgedeki 60' ıncı Tümene komuta eden C e m i l B
e y' in ( İçişleri Bakanı C e m i l B e y'dir) ve 15 Haziranda
kuvvetleriyle Edirne'ye gelmiş bulunan ve Edirne - Karaağaç
istasyonu arasında ciddî savaşlar vermiş olan Şükrü Naili
Bey'in (Şükrü Naili Paşa) dikkat ve direnmeleri sayesinde
durduruldu ve ilerlemeleri önlendi.
|
