 YENİHAN, YOZGAT VE BOĞAZLIYAN İSYANLARI
Efendiler,
Memleketin kuzeybatı bölgesinde âsîlerle uğraşırken,
memleketin ortasında Yenihan, Yozgat ve Boğazlıyan dolaylarında
da isyan başlıyor. Bu isyan hareketleri de hatırlanmaya değer.
14 Mayıs 1920 tarihinde Postacı Nazım ve Çerkez Kara Mustafa
adında birtakım adamlar, otuz kırk kişi ile Yenihan'a bağlı
Kaman köyünde isyan ettiler. Bu hareket gittikçe artan bir şiddetle
genişledi. Âsîler, 27/28 Mayıs I920 gecesi Çamlıbel'de bulunan
bir müfrezemizi basarak esir ettiler. 28 Mayıs 1920'de diğer bir
kısım âsîler de Tokat yakınında yürüyüş halinde bulunan
bir taburumuza hücum ederek dağıttılar ve bir kısmını esir
ettiler. Cür'etlerini artıran âsîler, 6/7 Haziran 1920 gecesi
Zile'yi işgal ettiler. Oralardaki askerlerimiz Zile kalesine çekilerek
kendilerini savundı.ılar. Askerin erzak ve cephanesi tükendikten
üç gün sonra âsîlere teslim oldular. Asîler 23/24 Haziran
1920'de de Boğazlıyan'a baskın yaptılar. Orada bulunan bir müfrezemizi
dağıttılar.Amasya'da bulunan Cemil Cahit Bey' in komutasındaki
5'inci Kafkas Tümeni, âsîler aleyhine harekete geçirildi. Antep
bölgesinde bulunan Kılıç Ali Bey de, bir millî müfreze ile bu
bölgeye gönderildi. Erzurum'dan Ankara'ya gelmekte olan bir
Erzurum Millî Müfrezesi de, o bölgede bırakıldı.1920 yılı
Temmuzunun ortalarına kadar, bu âsîlerin takip ve
tepelenmeleriyle uğraşıldı. Yenihan isyanı, Orta Anadolu,nun öteki
bölgelerindeki fesatçıları da harekete geçirdi. Çapanoğullarından
Celâl,Edip, Salih ve Hâlit Bey'ler; Aynacıoğulları ve Deli Ömer
çeteleri gibi birtakım eşkıyayı başlarına toplayarak 13
Haziranda Yozgat civarında Köhne bucak merkezini, 14 Haziranda da
Yozgat şehrini işgal ederek büyük bir bölgeye hâkim oldular.
Merkezi Sıvas'ta olan 3' üncü Kolordu kuvvetleri ve o bölgede bıraktığımız
millî kuvvetler yeterli değildi. Eskişehir'deki Ethem Bey müfrezesi
ile Bolu dolaylarındaki İbrahim Bey müfrezesi de Yozgat bölgesine
gönderildiler.
Yozgat ve dolaylarında âsîler yok edildikten sonra, oraya gönderilen
müfrezelere öteki bölgelerde görev verildi. Fakat bu yörelerde
genellikle güvenlik kurulamadı.
7 Eylül 1920'de Küçük Ağa, Deli Hacı, Aynacıoğulları
denilen birtakım serseriler Zile yakınlarında, Kara Nazım,Çopur
Yusuf adında birtakım adamlar da Erbaa yakınlarında yeniden
faaliyete geçtiler. Bunlardan Aynacı oğulları üç yüz atlı
kadar toplayabilmişlerdi. Bu durum karşısında, İkinci Kuvve-i Seyyare
adını alan İbrahim Bey müfrezesi, tekrar, bulunduğu Eskişehir
bölgesinden Yozgat'a giderek, oradaki millî müfrezeler ve
jandarma kuvvetleriyle birlikte Maden, Alaca, Karamağara, Mecidözü
bölgelerinde, çeşitli gruplar halinde, karışıklık çıkaran
ve eşkıyalık eden âsîleri takip ederek ortadan kaldırdı. İbrahim
Bey , âsîllerin ortadan kaldırılmasını ancak üç aydan fazla
bir zamanda başarabildi.
|
