 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ TOPLANIYOR
Efendiler bu türlü olaylara bundan sonra daha geniş çapta
rastlayacağız. Büyük Millet Meclisi'nin toplanmasını ve açılmasını
sağlamaya çalıştığımız günlerde, bizi en çok uğraştıran,
Düzce, Hendek, Gerede gibi Bolu bölgesindeki yerlerden başlayıp,
Nallıhan, Beypazarı üzerlerinden Ankara'ya yaklaşacak kadar genişleyen
gericilik ve isyan dalgaları olmuştur. Ben bir taraftan bu
dalgaların durdurulmasına çalışırken, bir taraftan da
Ankara'da toplanmakta olan ve genel durumu daha iyice bilmeyen
milletvekillerini dehşete düşürecek olaylar karşısında bırakmamak
ve böyle durumların ortaya çıkmasıyla Meclis'in toplanamaması
gibi uğursuz ihtimalleri önlemek çarelerini, düşünüyordum.
Bunun için Meclis'in açılmasında acele ediyordum. Nihayet,
gelebilmiş olan milletvekilleriyle yetinerek Meclis'in, Nisanın
23' üncü Cuma günü açılmasına karar verdik. Bu karar üzerine,
21 Nisan 1920 tarihinde bütün memlekete yaptığım tebligat
metnini, o günün duygu ve düşüncelerine ne kadar uymak zorunda
kalındığını gösteren bir belge olmak bakımından aynen
bilgilerinize sunmayı yerinde buluyorum.
Telgraf : çok ivedi
Ankara'ya acele yazı gönderilmesi
Ankara, 21.4.1920
Kolordulara (14' üncü Kolordu Komutan Vekilliğine), 61'inci Tümen
komutanlığına, Refet Beyefendi'ye, Bütün Valiliklere, Bağımsız
Sancaklara, Müdafaa-i Hukuk Merkez Hey'etlerine, Belediye Başkanlıklarına
1- Tanrının lütfuyla Nisanın 23' üncü Cuma günü, cuma
namazından sonra Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılacaktır.
2 - Vatanın istiklâli, yüce Hilâfet ve Saltanat makamının
kurtarılması gibi en önemli ve hayati görevleri yapacak olan Büyük
Millet Meclisi'nin açılış gününü cumaya rastlatmakla, o günün
kutsallığından yararlanılacak ve bütün sayın
milletvekilleriyle Hacı Bayram Veli Câmi-i Şerifinde cuma namazı
kılınarak Kur'an'ın ve namazın nurlarından da feyiz alınacaktır.
Namazdan sonra, Sakal-ı Şerif ve Sancak-ı Şerif alınarak
Meclisin toplanacağı yere gidilecektir. Meclise girmeden önce bir
dua okunarak kurbanlar kesilecektir. Bu merasimde Câmi-i Şerîf'ten
başlayarak Meclis binasına kadar Kolordu Komutanlığı'nca askerî
birliklerle özel tören düzeni alınacaktır.
3 - Açılış gününün kutsallığını belirtmek için bu günden
başlayarak vilâyet merkezinde, Vali Beyefendi Hazretleri'nin düzenleyeceği
şekilde, hatim indirilmeye ve Buhari-i Şerif okunmaya başlanacak
ve Hatm-i Şerîfin son kısımları uğur getirsin diye cuma günü
namazdan sonra Meclis'in toplanacağı yerin önünde tamamlanacaktır.
4 - Kutsal ve yaralı vatanımızın her köşesinde bu günden
itibaren aynı şekilde kilde Hatm-i Şerîfler indirilmesine ve
Buhari-i Şerif okunmasına başlanarak, cuma günü ezandan önce
minarelerde salâ verilecek, hutbe okunurken, Halifemiz, Padişahımız
Efendimiz Hazretleri'nin mübarek adları anılırken, Padişah
Efendimiz'in yüce varlıklarının, şanlı ülkesinin ve bütün
tebaasının bir an önce kurtulmaları ve saadete kavuşmaları için
ayrıca dua okunacak ve cuma namazının kılınmasından sonra da
hatim tamamlanarak yüce Hilâfet ve Saltanat makamı ile bütün
vatan topraklarının kurtuluşu için girişilen Millî Mücadele'nin
önemini ve kutsallığını, milletin her bir ferdinin, kendi
vekillerinden meydanâ gelmiş olan bu Büyük Millet Meclisi'nin
vereceği vatani görevleri yapmaya mecbur olduğunu anlatan vaazlar
verilecektir. Daha sonra, Halife ve Padişah'ımızın, din ve
devletimizin vatan ve milletimizin kurtuluşu, selâmeti ve istiklâli
için dua edilecektir. Bu dinî ve vatanî merasim yapıldıktan ve
camilerden çıkıldıktan sonra, Osmanlı vilâyetlerinin her tarafında,
hükûmet konağına gelinerek Meclis'in açılmasından dolayı
resmî tebrikler yapılacaktır. Her tarafta cuma namazından önce
uygun şekilde Mevlid-i Şerîf okunacaktır.
5 - Bu tebliğin hemen yayınlanarak her tarafa ulaştırılabilmesi
için her vasıtaya başvurulacak, sür'atle en ücra köylere, en küçük
askerî birliklere, memleketin bütün teşkilât ve kuruluşlarına
ulaştırılması sağlanacaktır. Ayrıca, büyük levhalar halinde
her tarafa asılacak ve mümkün olan yerlerde bastırılıp çoğaltılarak
parasız dağıtılacaktır.
6 - Yüce Tanrı'dan tam bir başarıya ulaştırması niyaz
olunur.
Hey'et-i Temsiliye adına
Mustafa Kemal
22 Nisan 1920 tarihinde de şu küçük tebliği yayınladım :
Dakika geciktirilmeyecektir. 22.4.1920
Bütün Valiliklerle, Müstakil Sancaklara, Kolordulara, Nazilli'de
Albay Refet Beyefendi'ye. Bursa'da 20, nci Kolordu Komutanı Ali
Fuat Paşa Hazretleri'ne , Bursa'da 56' ıncı Tümen Komutanı
Albay Bekir Sami Beyefendiye, Balıkesir'de 61' inci Tümen Komutanı
Albay Kâzım Beyefendiye
Tanrı'nın lütfuyla Nisa'nın 23' üncü Cuma günü Büyük
Millet Meclisi açılarak çalışmaya başlayacağından, o günden
itibaren askerî ve sivil bütün makamlarla bütün milletin tek
merciinin Büyük Millet Meclisi olacağı bilgilerinize sunulur.
Hey'et-i Temsiliye adına
Mustafa Kemal
Saygıdeğer Efendiler,
Şimdiye kadar bilginize sunmuş olduğum hususlar, şahsım ve
Hey'et-i Temsiliye adına üzerinde durduğum olayların açıklanmasıyla
ilgiliydi. Bundan sonra söyleyeceklerim, Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nin açılışından ve hükûmetin kuruluşundan bugüne
kadar meydana gelmiş olan olayları ve değişiklikleri içine
alacaktır. Burada söyleyeceklerim, aslında herkes tarafından açıkça
bilinen veya kolaylıkla bilinmesi mümkün olan olayların safhaları
ile ilgilidir. Gerçekte, Meclis tutanaklarında, bakanlıkların
dosyalarında, basın kolleksiyonlarında bu olay ve hâdiselerin
belgeleri kayıtlı ve saklı bulunmaktadır. Bu bakımdan ben, bütün
bu olayların genel akışını işaret ve tespit etmekle yetineceğim.
Maksadım, inkılâbımızın incelenmesinde tarihe yardımcı
olmaktır. Bütün bu olay ve hadiselerin akışında, Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Hükûmeti'nin Başkanı Başkomutan ve Cumhurbaşkanı
sıfatlarını taşımış olmaktan çok, teşkilâtımızın genel
başkanı olarak kendimi bu görevi yerine getirmeye mecbur sayarım.
|
