 HARBİYE NAZIRI CEMAL PAŞA, DEDİKLERİM YAPILMAZSA
GÖREVDEN ÇEKİLİRİM VE MİLLET MECLİSİNİN AÇILMASI GERÇEKLEŞEMEYECEK
BİR HAYAL OLUR, DİYOR
Cemal Paşa , Ocak ayı başlarında, o tarihte Harbiye Nezareti başyaveri
bulunan Salih Bey' i 8'inci Kolordu Komutanı Salih Paşa ' dır,
kendisinin iki mektubu, bu mektuplara ekli oiarak, İtilaf
Devletleri olağanüstü temsilcilerinin 24-Aralık 1919 tarihli
ortak bir notası ve bu notaya hükumetin verdiği cevap sureti ile
birlikte Ankara'ya gönderdi. Cemal Paşa, bu mektuplarında da
komuta değişikliği ve görevden alma düzenlemeleriyle ilgili
prensibinden, komutanlığa atadığı Ahmet Fevzi ve Nurettin Paşa'ların
görevleri başına gitmelerini sağlama gereğinden söz ediyor ve
özellikle : "Ordunun önemli komuta mevkilerinde, son Millî Mücadele'ye
açıkça katılmış olan kimselerin bizzat ve resmen bulunmaları,
dışarıya ve özellikle yabancılara lara karşı, orduda
siyasetin hâkim olduğu görünümünü verir ve bu da herhalde kötü
etki yapar; Nezaret doğrudan doğruya bu etkilerin fiilî baskısı
ile karşı karşıyadır" diyordu. Görevinden çekileceğini
yine tekrarlıyor ve bu defa, bu durumda artık Millet Meclisi'nin
toplanmasının gerçekleşemeyecek bir hayal olacağını haber
veriyordu .
Efendiler, bu konu ile ilgili olarak verdiğim cevapları şöylece
özetleyebilirim : "Görüşlerimizde isabet bulunduğu
yolundaki inancımızı tekrarlarız. Ferit Paşa'nın kötü yönetiminin
mirası olan Aydın cephesinin ve bölgesinin ve oralardaki Kuva-yı
Milliye'nin şimdiki ve gelecekteki durumunu, büyük bir ilgi ile
dikkate alıyoruz. Gelecek için ümit verici bir durumun yaratılmasını
düşünüyoruz.
Ali Fuat Paşa'nın devlet ve millet gözünde, her türlü eleştirinin
dışında bulunduğu inancının korunması ana şarttır. Millî Mücadele
sırasında her ne şekilde olursa olsun ileri atılmış olanların,
görevlerinden uzaklaştırılmaları ve durumlarının değiştirilmesi,
fedakârlıklarının suç sayıldığı şeklinde yorumlanır. Bu
durum, bizim sonuna kadar değişmeyecek olan görüşümüze göre,
asla uygun sayılamaz."
Hükûmetçe söz konusu olan siyasî sakıncaları ortadan kaldırmak
için yapılacak her şey yapılmıştır.
Ahmet Fevzi Paşa , bizimle işbirliği yapabilme kabiliyetine
sahip değildir. Ahmet Fevzi Paşa'nın özel görevle gezip dolaşır
ken, gittiği yerlerde söylediği mantıksız sözleri bildirmiştik.
Bunu kendisinden beklemem diye buyurmuştunuz. Ahmet Fevzi Paşa'nın
arkadaşlara yazdığı özel bir şifreli telgrafta : "Ordu
bugünkü anarşik durumunda kaldıkça memleket için felâket kaçınılmazdır"
diyor. Bu zat, ordunun millî teşkilâtı desteklemesini anarşi
olarak kabul ediyor. Oysa, bilmek gerekir ki, ordu millî teşkilât
kadrosunun dışında değil, belki onun ruhunu ve temelini oluşturmaktadır.
Ahmet Fevzi Paşa'nın, Gönen'de ilk iş olarak yaptığı
marifet, Anzavur olayından dolayı bin güçlükle ele geçirilen
haydutların serbest bırakılmasını istemek olmuştur. Bizimle görüşmeden
tayin ettiğiniz iki zatın kabul edilemeyeceği yolundaki zarurî
ve haklı düşünceleriınize karşı, ortaya bir haysiyet meselesi
çıkarmayınız. Bu, vatan ve millete bağlılıkla bağdaştırılamaz.
"Görevden çekilirseniz, Meclis-i Meb'usan'ın toplanmasının
gerçekleşemeyecek bir hayal olacağı, yolundaki kaydınızdan,
Sadrazam da dahil olduğu halde bütün kabinenin meşrutiyet
idaresine karşı olduğu anlaşılmaktadır. Pek önemli olan bu
noktanın tam olarak açıklanması ve belirtilmesi rica
olunur."(Belge : 217).
|
