 BAYBURT'TA BİR YALANCI PEYGAMBER
Saygıdeğer Efendiler, İstanbul'un dokunduğumuz ve açıklamasını
yaptığımız bu can sıkıcı durumu ile uğraşırken, memleketin
doğu ucunda da bir yalancı peygamberin yarattığı oldukça önemli
ve kanlı bir olay geçiyordu. Bununla ilgili olarak 15'inci Kolordu
Komutanlığı'ndan birçok raporlar geliyordu. Bayburt'a dört saat
uzaklıkta Hart karyesi vardır. Bu karyede oturan Eşref adında
bir şeyh, şiîlik telkinlerinde bulunuyormuş. Bundan üzüntüye
kapılan Bayburt müftüsü ve din adamları, şeyhi getirerek
sorguya çekmek için kurdukları bir hey'eti Hart'a göndermişler
ve mahallî hükûmet adına şeyhi davet etmişler... Şeyh bu
davete uymamış... Mahallî hükûmet 5O kişilik bir birlik göndermiş.
Buna büsbütün öfkelenen şeyh, müritleriyle birlikte birliğe
saldırmış; silâhlarını ve cephanesini almış; er ve subaylarını
esir, bazılarını da şehit etmiş... Bunun üzerine, çevredeki
bazı birlikler Bayburt'a gönderilmekle birlikte, işin kan dökülmeksizin
barış yolu ile çözüme bağlanması tercih edilmiş... Şeyhe
din adamları ve yüksek rütbeli subaylardan kurulu birkaç hey'et
gönderilmiş... Hükûmete boyun eğmesi için öğütler verilmiş...
Böylece, boşu boşuna on altı gün kaybedilmiş. En son giden
Erzurum kadısı başkanlığındaki hey'etin ricası da Şeyh Eşref
üzerinde etkili olamamış. Aksine, şeyh bunlara : "Hepiniz kâfirsiniz!
Kimseyi tanımam ve boyun eğmem. Savaşacağım. Allah bana, buyruğumu
kullarıma duyurmakla görevlisin" dedi yolunda bir ültimatom
vermekle birlikte, bir yandan da köylere "Sahib-i Şeriat"
ve "Mehdî-i Muntazar" imzalarıyla birtakım bildiriler göndererek
halkı kandırmış ve kendisine katılmalarını sağlayarak başkaldırmış...
Bunun üzerine, bizzat Bayburt'a gelip 9'uncu Tümen'in komutasını
ele alan Yarbay Hâlit Bey, 25 Aralık 1919 günü, yeterince
kuvvetle Hart'a hareket eder. Şeyh başına topladığı âsîlerle
karşı koymaya karar verdiğinden, topçu ve piyade birliklerinin
şeyhle çatışması ve çarpışması gerekir. Bu sırada, şeyhin
müritlerinden birtakımları da Hart'a yardım etmek üzere, çevre
köylerde toplanırlar. Nihayet, Yarbay Hâlit Bey' in doğrudan doğruya
Bayburt'tan bana gönderdiği 1 Ocak 1920 tarihli şifresinde
bildirdiği gibi, "Hart olayı, yalancı peygamberle oğullarının
ve kendisine bağlı adamlarından bazılarının öldürülmesi ve
Hart'ın teslim alınmasıyla sonuçlanmıştır.
Halit Bey, bu şifresinde, milletvekilleri ile ilgili bazı
bilgiler de verdiğinden, kendisine 1/2 Ocak 1920 tarihinde şu şifreli
telgrafı yazdım :
Hart olayında siz kardeşimin elde ettiği başarıyı kutlar,
milletvekillerinin Ankara'ya gelmeleri yolundaki çalışmalarınıza
teşekkür ederim.
Mustafa Kemal
|
