|
 DAHİLİYE NAZIRININ ŞÜPHE
UYANDIRAN DAVRANIŞLARI
Efendiler, bu garip hikâyeden sonra, olayları yeniden bıraktığımız
noktadan izlemeye başlayalım:
Cemal Paşa, bizim 5 Kasım 1919 tarihli şifremizin bir noktasını
anlayamamış. Bâbiâli merkezinden çektiği kısa bir şifre ile,
şu şekilde bir açıklama istiyordu:
«Dahiliye Nâzırı’nın şüphe çekebilecek şekildeki
muamelelerine dikkatinizi çekmeyi gerekli görürüz» cümlesinden
maksadın ne olduğu anlaşılamadı. Bu noktanın acele olarak ve açıklanarak
bildirilmesi» (Belge: 190).
Bu kısa şifreye verdiğimiz cevap biraz uzundur. Sıkılmazsanız,
olduğu gibi bilginize sunayım:
Şifre Sıvas, 12.11.1919
Harbiye Nâzırı Cemal Paşa Hazretleri’ne
ilgi: 8.11.1919 tarih ve 8084 sayı:
Dahiliye Nâzırı Paşa Hazretleri’nin şüphe uyandıran iş ve
davranışlarından akla gelenler aşağıda bilginize sunulur:
1- Ankara gibi bazı illerde, sivil idare âmirlerini telgraf başına
çağırarak, Milli Mücadele sırasında Ferit Paşa Kabinesi
aleyhinde faaliyete girişenlerin durumlarını, hükümeti neden suçladıklarını,
bütün bunların kanunen ne dereceye kadar uygun olduğunu tehdit
edercesine soruşturma;
2- Uzun süredir hasta iken tifodan ölen Tokat Mutasarrıfı’nın
ölümü sebebinin, esrarlı bir vak’a sayılarak, Sıvas ilinden
şifre ile sorulması...
3- Adliye Nâzırı ile birlikte, Balıkesir cephesinden gelen milli
hey’et ile yapılan gizli görüşme sırasında, Adliye Nâzırı’nın
Milli Mücadele liderleri aleyhinde harekete geçilip geçilemeyeceğini,
kendisinin yanında söz konusu edebilmesi;
4- Nezaret’e geçildiği zaman, ilk vatanperverce iş olmak üzere,
vatan hainliği maddi delilleriyle ortaya çıkmış bulunan eski
Dahiliye Nâzırı Adil Bey’in düşünce ve hareketlerinde
kendisine sır ortaklığı eden Dahiliye Müsteşarı Keşfi
Bey’in, görevinden atılması gerekirken, hâlâ yerinde bırakılması
ve onun vasıtasıyla sivil memurlar arasında değişiklikler yapılması.
Tabiidir ki, bu müsteşarın tayin ettireceği memurlar pek haklı
olarak milletin güvenini kazanamaz. Söz gelişi, Milli Mücadele’nin
başlangıcından sonuna kadar muhalif bir tutum takınmış ve
sonunda halk tarafından işten el çektirilmiş ve hastalığı
dolayısıyla da o zaman tutuklanması ve uzaklaştırılması
yoluna gidilmemiş olan eski Kayseri Mutasarrıfı Ali Ulvi Bey, yöneticilik
vasıflarından büsbütün yoksun ve güçsüz takımından olmasına
rağmen Burdur’a tayin buyurulmuştur.
Yine yetersizliğinden ve Canik sancağı için uygun görülmediğinden,
kendi isteği ile vaktiyle İstanbul’a gönderilen Ethem Bey’de
Menteşe’ye atanmıştır. Aydın Mutasarrıflığına da eskiden
Niğde Mutasarrıfı iken Sıvas’a getirilen Cavit Bey atanmıştır.
Bütün bunlara rağmen, eski Konya Valisi vatan hami Cemal Bey’in
adamı olan Antalya Mutasarrıfı, arka arkaya yaptığımız müracaatlara
ve halkın feryatlarına karşılık, hâlâ yerinde oturuyor.
5- Ozlük İşleri Müdürlüğü gibi en önemli görev bir Ermeni
elinde bulunduruluyor.
6- Basın-Yayın Müdürlüğü’nde ve Ajans’ın durumunda bir
değişiklik görülmemektedir.
7- Memleketin geleceğini garantiye alacak tek kuvvetin milli birlik
olduğu ve bunu da ancak milli teşkilatın devam ettirebileceği
bilinmektedir. Bu birlik ve teşkilâtın, vatanı parçalamaktan
kurtarmak, devlet ve milletin bağımsızlığını korumaktan
ibaret olan kutsal gayesini bozmaya çalışanlar da İstanbul’daki
bozgunculardır. Bunların zararlarının önlenmesi, ancak kuvvetli
ve ciddi bir disipline bağlıdır. Bunun da başlıca çaresi,
polis müdürünü namuslu, milliyetçi, yetenekli, teşebbüs gücü
taşıyan kimselerden seçmek ve atamaktır.
Oysa, zâtıâlilerince de bilinmektedir ki, bugünkü Emniyet Genel
Müdürü, düşürülmüş olan vatan hami eski kabinenin ve ona bağlı
olanların biricik koruyucusudur. Sait Molla’nın Mister Frew’a
yazmış olduğu mektuplardan anlaşıldığına göre de bu zat,
muhaliflere yani millet düşmanı olanlara bugün kucak açmakta, sığınaklık
etmektedir. Amasya’da Salih Paşa Hazretleri de bunu doğrulamışlardır.
Halbuki, Dahiliye Nâzırı, memleket ve milletin mukadderatını böyle
bir şahsın elinde bırakmakta bir sakınca tasavvur etmiyor, belki
yarar görüyor demektir. Jandarma Komutanı Kemal Paşa’nın ise,
gerek milli dâvâ ve gerek sizler için zararlı bir şahıs olduğu
bir gerçek iken, hâlâ makamında kalması da Dahiliye
Nezareti’nin iyi niyetine mi verilmelidir?
Hey’et-i Temsiliye adına
Mustafa Kemal
|
