|
 EKİM 1919'DA ÖNEMLİ İÇ
OLAYLAR
Efendiler, 1919 yılı Ekimine ait olup da dokunmak istediğim bazı
olayları da birkaç kelime ile özetlememe müsaadenizi rica
ederim.
İşgal altında bulunan İzmir ilindeki müslüman halk, zulüm görüyor
ve öldürülüyordu. Bunun için, hükümetten, İtilâf
Devletleri’nin temsilcileri katında etkileyici teşebbüslerde
bulunmasını rica ettik. Yunanlıların zulüm ve zorbalıkları
devam ederse, aynı şekilde karşı koymak mecburiyetinde kalınacağını
da bildirdik. İzmir’deki feci olaylar üzerine İstanbul’da bir
gösteri toplantısı yapılmak istenmişti. Bunun engellendiği
haber alınınca Cemal Paşa’nın dikkatini çektik. Anzavur, Bandırma
çevrelerinde haince ve canavarca hareketlere başlamıştı (Belge:
187). Verdiği zararları önlemek için ve Karabiga, Bandırma
taraflarına çıkan Nigehban Cemiyeti’ne bağlı subaylar hakkında,
Balıkesir’de, Kazım Paşa’ya ve diğer ilgililere yazdık.
Otuz kadar Nigehbancı subayın da bir yabancı işgaline zemin hazırlamak
için, Hristiyanlara karşı hareket etmek üzere, Trabzon ve
Samsun’a çıkacaklarını haber aldık. Derhal 15’inci
Kolordu’nun ve Canik Mutasarrıfı’nın dikkatlerini çektik.
Yüksek hey’etinizce bilinmektedir ki, başlangıçta Maraş, Urfa
ve Ayıntap’ta Ingiliz birlikleri vardı. Bu birlikler Fransız
askerleri ile değiştirildi. Bu yüzden işgali yeniden önlemeye
çalıştık. İşgalden sonra da önce siyasi, daha sonra fiili teşebbüslere
geçtik.
Bozkır da, yeniden önemli sayılabilecek bir ayaklanma oldu. Onun
bastırılması için çeşitli tedbirlere başvurduk.
Maraş ve Antep’te Kılıç Ali Bey’i, Çukurova bölgesine de
Topçu Binbaşısı Kemal ve Yüzbaşı Osman Tufan Bey’leri göndererek
ciddi teşkilatlanmaya ve teşebbüslere geçtik.
Efendiler, bu arada hatırıma gelen bir noktayı da arzetmiş
bulunayım: Sıvas Kongresi’nden sonra, Hey’et-i Temsiliye,
sorumluluğu kendi üzerine alarak, kongrelerin tüzük ve
bildirileri dışında ve Sıvas Kongresi Tüzüğüne ek olmak üzere,
«Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kuruluş Tüzüğüne Ektir(1 )» başlıklı,
«yalnız üyeleri için ve gizlidir» kayıtlı, silahlı milli teşkilâtlar
için gizli bir yönerge düzenlendi. Düşmanla çatışılan
yerlerde bu yönergeye göre, silahlı müfrezeler ve birlikler
kuruldu (Belge:
188).
|
