|
 PADİŞAH KÖLELİĞİYLE
ELDE EDİLEN İKTİDAR MAKAMI, İKTİDARSIZLIK ÖRNEĞİDİR
Efendiler, Ali Rıza Paşa Kabinesi'yle başladığımız temas
noktasına gelelim:
Arz etmiştim ki, hükümet, bize bildirisini yayınlamadan önce
vermediği için, biz de millete yapacağımız bildiriyi, hükümetin
görüşünü almaya gerek duymadan yayın lamı ştı k.
Bunun üzerine, hükümet, Cemal Paşa vasıtasıyla, daha dört
maddenin çeşitli yollarla yayınlanmasını gerekli bulmakta olduğunu,
9 Ekimde bildirdi. Bu maddeler şunlardı:
1 - İttihatçılarla bir ilişkinin bulunmadığı,
2 - Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na karışmasının
doğru olmadığı, buna
sebep olanlar aleyhinde adları da açık! anarak bazı yayınlar
yapılması ve haklarında kanuni kovuşturma açılarak cezalandırılmaları,
3 - Bütün savaş suçlularının kanuni cezadan kurtulamayacakları,
4 - Seçimlerin serbestçe yapılacağı.
Cemal Paşa, bu maddeleri saydıktan sonra, bunların açık bir şekilde
belirtilerek yayınlanmasının, içeride ve dışarıda birtakım
yalnış anlamaların önüne geçeceğini ileri sürerek ve
memleketin yüksek çıkarlarının bir gereği olarak, özellikle
olumlu karşılanmasını rica ediyordu (Belge: 141).
Efendiler, Ali Rıza Paşa Kabinesi'nin ne kadar cılız düştüğünü
ve gerçeği kavramaktaki görüş kıtlığını anlamak için bu
maddeler sanki birer ölçüdür. Devletin, içine düştüğü
felaket uçurumunun derinlik ve dehşetini görmekten âciz olan
zavallılar, elbette ciddi ve gerçek çareyi görmemek için gözlerini
yumarlar. Çünkü, 0 ciddi ve gerçek çare kendilerini daha çok
dehşete düşürür.
Akıl ve kavrayışlarındaki kısırlık, tabiat ve ahlâklarındaki
zayıflık ve soysuzlaşma gereği böyledirler.
Çoktandır, köle olduğuna şüphe kalmamış olması gereken Padişah
ve Halife'nin köleliği ile elde edilebilecek iktidar makamının,
iktidarsızlığa örnek olması tabii değil miydi?
Ferit Paşa'nın yerine gelen Ali Rıza Paşa ile bir kısmı bundan
önceki kabinede de görev almış bulunan yeni çalışma arkadaşları,
Ferit Paşa'nın bırakmış olduğu noktadan başlayarak, onun sonuçlandıramadığı
düşman emellerini takip ve sonuçlandırmaya çalışmaktan başka
zaten ne yapabilecekti?
Bu, bizce, açık olarak biliniyordu. Fakat, tahmin ve takdir
buyurulacak birçok düşünce ve sebeplerle, hazımlı ve sabırlı
davranmaktan başka çıkar yol yoktu. Efendiler, uzlaşmış görünmeyi
uygun bulduğumuz bu yeni kabine ile bizim görüşlerimiz arasındaki
ayrılığın beliren ilk safhalarını görmek için, bu dört
madde ile ilgili görüşlerimizi içine alan cevabımızı, Büyük
Millet Meclisi zabıtlarının ilk günlerine ait sayfalarında, lütfen
bir daha gözden geçirirsiniz (Belge: 142). Efendiler, bugünlerde
İstanbul'daki basın mensupları bir dernek kurmuşlar. 9 Ekimde,
Tasvir-i Efkâr, Vakit, Akşam, Türk Dünyası ve İstiklâl
gazeteleri adına bazı sorular soruyorlar ve yayına esas olacak görüşlerimizi
almak istiyorlardı. Bunlara, gereken açıklamalar yapıldı ve
bilgiler verildi (Belge: 143).
Bu basın hey'etinin başkanı Velit Bey 'in de kendi gazetesi adına
ilgili çekici soruları içine alan bir telgrafı vardı. Ona da
yaverim vasıtasıyla karşılık verdirdim (Belge:
144). Bunları belgeler arasında okuyacaksınız.
|
