|
 ALİ RIZA PAŞA
KABİNESİNDE SEZİLEN KARARSIZLIK
Biz, bazı tavırlardan, Ali Rıza Paşa Kabinesi'nde bir çekingenlik,
bu kabineyi oluşturan şahısların da kafalarında bir bulanıklık
sezer gibi olduk. Onun için bazı tedbirler almayı uygun gördük.
Aynı günde bir genelge yazdık. Bunda, "hükümet ile millet
arasında görüş ve gaye birliğinin sağlandığı bir tebliğ
ile bildirilinceye kadar eskiden olduğu gibi resmi haberleşmenin
kesilmiş bir durumda bulundurulması" gereğini bildirdik
(Belge: 129). Bundan başka, her taraftan gelen teklif ve görüşleri
birleştirerek, bütün kolordu komutanlarına ve Milli Mücadele'ye
yardımcı olan valilere de 3 Ekim günü, bazı gizli tebliğlerde
bulunduk. Yeni kabine ile ilk temasımıza ait olan bu belgeleri,
olduğu gibi yüksek hey'etinizin gözleri önüne sermeyi, bundan
sonraki haberleşme ve ilişkilerin kolaylıkla anlaşılabilmesi
bakımından uygun görüyorum. Müsaade buyurur musunuz?
Şifre Sıvas, 3.10.1919
Bütün Kolordu Komutanlarına ve Milli Mücadele'ye Yardımcı olan
Vali ve Vali Vekillerine
Aşağıdaki telgrafın Harbiye ve Dahitiye Nâzırlarına çekilerek
sonucun bildirilmesi rica olunur:
Dahiliye Nâzırı'nın haince hareketlerine alet olarak halkı
fiili olarak silâhlandırmaya ve biribirini öldürtmeye kalkışan
Konya Valisi Cemal, Elazığ Valisi Ali Galip ve Malatya Mutasarrıfı
Halil Bey'lerin tutuklanarak harp divanına verilmeleri, Trabzon
Valisi Galip, eski Kastamonu Valileri İbrahim ve Ali Rıza Bey'ler
ile Ankara Valisi Muhittin Paşa'nın herhangi bir göreve
getirilmemeleri; milletin kanuni haklarını çiğnemediklerinden,
milli dâvâ ve mücadeleye yardımlarından dolayı azledilen Sıvas
Valisi Reşit Paşa'nın eski görevine getirilmesi, eski Bitlis
Valisi Mazhar Müfit ve eski Van Valisi Haydar Bey'lerin derhal boş
illere tayin edilerek görevlendirilmeleri istenmektedir.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk
Cemiyeti
Hey'et-i Temsiliyesi adına
Mustafa Kemal
Şifre Sıvas, 3.10.1919
Bütün Vali ve Kolordu Komutanları ile Bağımsız Mutasarrıflıklara
Aşağıdaki örneğe uygun olarak Sadrazam'a müracaat buyurulması
ve sonucun bildirilmesi rica olunur:
Müslüman halkı silâhlandırmaya ve biribirini öldürtmeye kalkışan
ve orduyu içten yıkarak sonunda vatanı savunmasız bırakmak için
emir veren, ordunun sırlarını, şifreleri çalmak için fiili
tertiplere girişmek suretiyle açığa vuran ve Anayasa hükümleri
gereğince dokunulmazlığı bulunan milletin özel haberleşmelerine
engel olan eski nâzırlardan Ali Kemal Bey, Süleyman Şefik Paşa,
Dahiliye Nâzırı Adil Bey'in, Millet Meclisi açılınca, Yüce
Divan'a verilmek üzere hiçbir yere kaçmalarına meydan
verilmemesini ve Telgraf Genel Müdürü Refik Halit Bey'in aynı
sebeplerle derhal tutuklanarak ilgili mahkemeye verilmesini kanunun
dokunulmazlığı ve kutsallığı adına istemekteyiz.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
Hey'et-i Temsiliyesi adına
Mustafa Kemal
Harbiye Nezareti'ne geçen Cemal Paşa, elbette orduya resmi bir
tebliğ yapacaktı. İşte ona ilk cevap olmak üzere kolordulara şu
telgrafın verilmesini tavsiye ettik:
Şifre
3'üncü, 20'nci, 12'nci, 15'inci, 13'üncü Kolordu
Komutanlıklarına
20'nci Kolordu Komutanı Fuat Paşa'ya (ayrıca)
Konya'da Refet Bey'e (ayrıca)
Harbiye Nâzırı Cemal Paşa'nın ilk tebliğine karşılık olmak
üzere aşağıdaki telgrafın gizli olarak kendisine çekilmesi ve
sonucun bildirilmesi rica olunur. "Zâtıdevletlerinin, meşru
Milli Mücadele'nin başlangıcından beri büyük bir kanaat ve
inançla başında bulunduğunuzu bilmekteyiz. Harbiye Nezareti'ne
getirilmeniz sevinçle karşılanmıştır. Zâtıdevletlerinin başarıya
ulaşması için bütün ordu ve bütün Kuva-yı Milliye yardımcı
olacaktır. Başarınızı tam olarak sağlayabilme bakımından aşağıdaki
hususların mümkün olan en kısa zamanda yerine getirilmesini rica
ederiz:
a) Cevat Paşa yahut eski l'inci Ordu Müfettişi Fevzi Paşa
Genelkurmay Başkanlığı'na atanmalıdır.
b) Galatalı Albay Şevket Bey yahut Yusuf İzzet Paşa İstanbul'daki
Kolordu Komutanlığı ve İstanbul Merkez Komutanlığına atanmalıdır.
Yusuf Izzet Paşa, İstanbul Merkez Komutanı ve Galatalı Şevket
Bey 25'inci Kolordu Komutanı şeklinde de olabilir.
c) Albay İsmet Bey'in Harbiye Nezareti Müsteşarlığı'na,
d) Tümen Komutanı Yarbay Kemal Bey'in Emniyet Genel Müdürlüğü'ne
atanmasına aracı olunmalıdır.
e) Ordu üzerinde kötü etki yapmış olan, Harbiye Nezareti'ni işgörmez
ve değersiz bir duruma düşüren ve Meclis-i Milli'den geçmeden
eski rütbeleri ile göreve alınıp kendilerine sırf siyasi düşünceleri
dolayısıyla iş verilmiş bulunan emeklilerin derhal görevlerine
son verilerek, önemli ve hassas makamların güvenilir ellere
teslimi gerekir.
f) 3'üncü Kolordu eski Komutanı Albay Refet Bey sebepsiz olarak
istifaya mecbur edildiğinden, bu işlemin düzeltilerek kendisinin,
bugün bulunduğu Konya'da 12'nci Kolordu Komutanlığı'na atanması,
Fuat Paşa ile ilgili işlemin de düzeltilerek kendisinin 20'nci
Kolordu Komutanlığı'nda bırakılması.
g) Fuat Paşa'nın yerine atanan Hamdi Paşa ve 12'nci Kolorduya
atanan Sait Paşa derhal asıl görevlerine döndürülmelidirler.
h) İlk fırsatta müfettişliklerin yeniden kurularak, Doğu
Anadolu'daki kolorduların 1 3'üncü Kolordu da dahil olduğu halde
Kazım Karabekir Paşa'ya, Batı Anadolu'daki kolorduların İstanbul
ve Edirne de dahil olduğu halde Ali Fuat Paşa'ya verilmesi ve şimdilik
iki müfettişlik ile yetinilmesi uygun görülmüştür.
Hey'et-i Temsiİiye Adına
Mustafa Kemal
|
