SİVAS KONGRESİ'Nİ BALTALAMA TEŞEBBÜSLERİ
Efendiler, Kongre 11 Eylül'de sona erdi, 12 Eylül'de Sivas halkının
da hazır bulunduğu açık bir toplantı yapılarak bazi nutuklar söylendi.
Kongre görüşmeleri sırasında, önemli olarak Meclis-i Meb'usan
seçimlerinin çabuklaştırılması ve Meclisin nerede toplanması
gerektiği konularına dokunuldu. Ancak, simdi açıklamaya başlayacağım
meseleler, Kongre görüşmelerini kısa kesmeyi gerektiriyordu. Bu
son noktalarla daha sonra Heyet-i Tem siliye meşgul oldu. 9 Eylül
1919 günü, toplanmış olan bazı bilgiler Kongreye su şekilde açıklandı
"Eskişehir ve Afyonkarahisar'daki İngiliz Kuvvetler bir kat
daha artırıldı. General Miller Konya'ya geldi. Konya Valisi Cemal
Bey ve Ankara Valisi Muhittin Pasa karsı koymaya çekiniyorlar.
Yeni Kastamonu Valisi Ali R1Za Bey de tıpkı Cema1 Bey türünden
bir adammış. Pek sayın arkadaşların böyle durumlar karsısında
şiddetli davranma taraflısı olduklarını bildiğimden, hemen
sert tedbirler alınmasını Fuat Paşadan rica etmiştim. Fuat Pasa
da Kongrenin kendisine olan güvenine dayanarak, Kongre adına
gereken tebligat ve teşebbüslerde bulunmuştur. Bu davranış tarzının
yüce heyetinizce kabul edilmesini rica ediyor. Fuat Pasa, valilere
sert uyarılarda bulunuyor. Bölgelere yüksek rütbeli subaylardan
milli komutanlar tayin ediyor ve bu komutanlara millet adına her türlü
yetki verilmiştir" diyor.
Kongre teklifi kabul etti. Bundan sonra ben açıklamalara söyle
devam ettim:
"Buraya Galip Bey adında bir vali tayin edilmiş, geliyormuş.
Ancak, bunun Har put Valisi Ali Galip Bey mi, yoksa Trabzon Valisi
Mehmet Galip Bey mi olduğu anlaşılamadı. Fakat biz başka bir
bilgi elde ettik. Mister Nowil adında bir İngiliz binbaşısı
Bedirhanlılar'dan Kamuran Celadet ve Cemil Bey'lerle birlikte, yanında
on beş kadar Kürt atlısı olduğu halde Malatya'ya gelmiş ve
mutasarrıf Bedirhanlı Halil Bey tarafından karşılanmışlardır.
Harput Valisi de görünüşte bir posta hırsızının peşine düşme
bahanesiyle otomobille Malatya'ya gelmiştir. Bu maksatla bunlara Adıyaman'daki
müfreze de verilmiştir. Maksatlarının Kürtleri, Kürdistan
kurulacağı vaadiyle aleyhimize çevirerek, bize karşı suikast
yapılmasına yöneltmek olduğu anlaşılmış ve karşı
tedbirlere de başvurulmuştur. Diyelim ki, valiyi ve diğerlerini
tutuklatmak istiyoruz. Malatya Mutasarrıfı da Kürt aşiretlerini
Malatya'ya çağırmıştır. Bu durum üzerine 13' üncü Kolordu bölgesinde
faaliyete geçtik. Gereken tedbirler alınmıştır. Yarin aksam
Harput'tan gönderilecek bir askerî birlik bozguncuları
tepeleyecektir. Buradaki Kolordu Komutanı da gereken tedbirleri almıştır.
Malatya'ya ve öteki yerlere de gereken emirler verilmiştir."
Efendiler, Sivas Kongresi'nin hemen hemen bütün toplantı süresince,
sinirlere gerginlik verecek nitelikte haberler almaktan geri kalmıyordum.
Ancak, aldığım bütün bilgileri olduğu gibi Kongre heyetine
sunmakta yarardan çok sakınca buluyordum. Gördünüz ki, simdi açıkladığım
üzere, gerçekten tehlikeli sayılabilecek nitelikte olan Ali Galip
meselesinden de söz ederken ihtiyatlı bir dil kullanmayı tercih
etmiştim. Bence en önemli mesele, her türlü güçlük ve
tehlikelere rağmen, Sivas Kongresi'nin sonuca ulasan kararlarla, görüşmelerini
bir an önce tamamlamış olmak ve alınan bu kararları memlekette
uygulamaya girişmekti. Bu isteğim yerine geldi. Bütün memleketi
içine alan milli teşkilat tüzüğünün ve genel kongre
bildirisinin hemen bastırılarak her yere dağıtılması yoluna
gidildi. Ancak, beklenenlerin dışında yeni olaylar karsısında
kalındığından, kongre sona erdiği halde, kongre üyelerinin
yeni gelişmeler kendini gösterinceye kadar Sivas'ta kalmalarını
uygun gördüm ve gerekirse daha etkili olağanüstü bir kongre
toplamak için de hazırlık yaptım. Ali Galip'in kaçması üzerine,
kongre üyelerini Sivas'ta bekletmekten vazgeçildiği gibi, Ferit
Paşa Kabinesi'nin düşmesi üzerine olağanüstü kongre toplanmasına
da gerek görülmedi.
|