 İNGİLİZ MUHİPLERİ CEMİYETİ
İstanbul'da çeşitli maksatlarla gizli ve açık olmak üzere
kurulmuş, parti veya dernek adı altında birtakım kuruluşlar da
vardı.
İstanbul'da önemli sayılabilecek kuruluşlardan biri İngiliz
Muhipleri Cemiyeti idi. Bu addan, İngilizlere dost olanların kurduğu
bir dernek anlaşılmasın. Bence, bu derneği kuranlar kendi şahıslarını
ve kendi çıkarlarını gözetenler ile, kendi çıkarlarının
korunma çaresini Lloyd George (Loyt Corc) hükûmeti aracılığı
ile İngiliz himâyesini sağlamakta arayanlardır. Bu zavallıların,
İngiliz Devleti'nin Osmanlı Devleti'ni bir bütün olarak korumak
ve himaye etmek isteğinde olup olamayacağını bir defa olsun
dikkate alıp almadıkları, üzerinde düşünülmeye değer.
Bu derneğe girenlerin başında Osmanlı Padişahı ve Halîfe-i
Rûy-i Zemîn ünvanını taşıyan Vahdettin, Damat Ferit Paşa,
Dahiliye Nâzırı olan Ali Kemal, Âdil ve Mehmet Ali Beyler ile
Sait Molla bulunuyordu. Dernekte Rahip Frew (Fru) gibi İngiliz
milletinden bazı macera heveslileri de vardı. Yapılan işlemlerden
ve gösterilen faaliyetlerden anlaşıldığına göre, derneğin başkanı
Rahip Frew idi:
Bu derneğin iki yönü ve iki ayrı niteliği vardı. Biri açık
yönü ve usulüne uygun teşebbüslerle İngiliz himâyesini sağlama
amacına yönelmiş olan niteliği idi. Öteki de gizli yönüydü.
Asıl faaliyet bu gizli yöndeydi. Memleket içinde örgütlenerek
isyan ve ihtilâl çıkarmak, millî şuuru felce uğratmak, yabancı
müdahalesini kolaylaştırmak gibi haince teşebbüsler, derneğin
bu gizli kolu tarafından idare edilmekte idi. Sait Molla 'nın
derneğin açıktan yaptığı çalışmalarında olduğu gibi gizli
çalışmalarında da ondan daha çok rol oynadığı görülecektir.
Bu dernek hakkında söylediklerim, sırası geldikçe yapacağım açıklamalar
ve gereğinde göstereceğim belgelerle daha kolay anlaşılacaktır.
|
