1919

19.05.1919

ATATÜRK’ÜN SAMSUN’A ÇIKIŞI
Samsun’dan, Sadrazama İzmir’in işgaliyle ilgili ilk telgrafı: “ Ne millet, ne ordu, varlığına karşı yapılan bu haksız saldırıyı içine sindirip kabul etmeyecektir.”

22.05.1919

SAMSUN’DAN SADRAZAMA İLK RAPORU
“ Millet tek vücut olup egemenlik esasını, Türk duygusunu hedef ittihaz (kabul) etmiştir.”

28.05.1919

AMASYA GENELGESİ
“Vatanın bütünlüğü, milletin sağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”

08.07.1919

M. KEMAL’İN ASKERLİKTEN AYRILIP “Milletin bir ferdi olarak” mücadeleye devam edeceğini ilan etmesi.

23 TEMMUZ, 7 AĞUSTOS 1919

ERZURUM KONGRESİ
Misak-ı Millî’nin kabulü, “ Ulusal sınırları içinde bulunan yurt parçaları birbirinden ayrılmaz bir bütündür. Millî gücü etken ve millî iradeyi egemen kılmak esas ilkedir, “M. Kemal, temsil heyeti başkanlığına seçilmiştir.

04-11.09.1919

SİVAS KONGRESİ

M. Kemal başkanlığa seçildi. Misak-ı Millî daha güçlü şekilde kabul ve ilan edildi. Manda ve yabancı himayesi reddedildi. Osmanlı Hükümeti, memleketin parçalanmasına rıza gösterirse buna karşı derhal geçici bir hükümet kurulmasına karar verildi.

27.12.1919

M. KEMAL’İN ANKARA’YA GELİŞİ

Ankaralılara hitaben “Vatanı düşman istilasından mutlaka kurtaracağız. Fakat görevimiz bununla bitmeyecektir. Uygar uluslar arasında yerimizi alacağız.”

1920

28.01.1920

OSMANLI MECLİSİ-İ MEBUSANININ İSTANBUL’DA TOPLANMASI
Yapılan gizli toplantıda Misak-ı Millî onaylanarak kabul edildi.

16.03.1920

İSTANBUL’UN İŞGALİ

İstanbul’da sivil, asker 150 Türk aydını 15 Mart günü yabancılar tarafından tutuklanmıştı. 16 Mart günü İtilaf Devletleri İstanbul’u işgal etti ve yabancı askeri yönetim kuruldu. Bu işgali öğrenen M. Kemal, işgalci devletlerin dışişleri bakanlıkları ile parlamentolarına şu protestoyu gönderdi:

“ Bu darbe ne pahasına olursa olsun hayatını ve varlığını savunmaya azmetmiş olan Milletimizden çok, uygarlığın ve insanlığın kutsal saydığı bütün esaslara; özgürlük, milliyet, vatan duygularına karşı yapılmıştır.”

18.03.1920

OSMANLI MECLİS-İ MEBUSAN'IN SON TOPLANTISI

Yabancıların baskısıyla kapatıldı. Bazı mebuslar, İngilizlerce tutuklanarak Malta’ya götürüldü.

10.04.1920

M. KEMAL’İN İDAMA MAHKUM EDİLMESİ

Şeyhüislâm Dürrüzade Abdullah, Padişah emriyle M. Kemal’e idam fetvası verdi.

23.04.1920

ANKARA’DA TBMM’NİN TOPLANMASI

M. Kemal, Meclis’in Başkanlığına seçildi. (24.04.1920’de)  Padişahın Kuva-i Milliyecilere karşı ayaklandırdığı asiler için İstiklâl Mahkemeleri kuruldu ve Hıyanet-i Vataniye kanunu kabul edildi.

24.04.1920

M. KEMAL’İN MECLİS BAŞKANLIĞINA SEÇİLMESİ

Seçim sonucunda yaptığı konuşma: “ Hareket düsturum daima millî iradeye dayanarak milletin ve vatanın muhtaç olduğu amaçlara yürümek”tir.

08.07.1920

YUNANLARIN BURSA’YI İŞGALİ

M. Kemal’in Meclis’teki konuşması: “ Memleketin her tarafı tahrip edilse, her tarafı ateşler içinde bırakılsa, biz bu toprakların üstünde bir tepeye çıkacağız ve orada savunma ile uğraşacağız.”

10.08.1920

SEVR ANLAŞMASI’NI İMZALAYANLARIN VATAN HAİNİ İLAN EDİLMESİ
TBMM, bu anlaşmayı imzalayanlar ile Saltanat Şurası’nda olumlu oy kullananları vatan haini ilan etti.

19.08.1920

GÜMRÜ ANTLAŞMASI’NIN İMZASI

Kazım Karabekir’in Komutasındaki ordumuzun Doğu Anadolu’yu düşmanlardan kurtarması üzerine Türkiye-Ermenistan sınırı bu antlaşma ile tespit edildi. 1878’de Rusya’ya bırakılan Kars-Ardahan-Batum yöresi anavatana katıldı. (Batum, daha sonra Ruslar’a kalacaktır.)

1921

10.01.1921

BİRİNCİ İNÖNÜ ZAFERİ
M. Kemal Paşa’nın İsmet İNÖNÜ’ye telgrafı: “ Bu başarının kutsal topraklarımızı düşman istilasından tamimiyle kurtaracak olan kesin zafere bir başlangıç olmasını Allah’tan dilerim.”

01.03.1921

TÜRK-AFGAN ANTLAŞMASI’NIN İMZASI
Ulusalararası ilişkilerde TBMM Hükümetinin tanınmış olması bakımından önem taşır.

16.03.1921

MOSKOVA ANTLAŞMASI’NIN İMZALANMASI

Miska-ı Millî ruhuna uygun olarak imzalandı. Türk-Sovyet dostluğunun temeli atıldı.

30.03.1921

İKİNCİ İNÖNÜ ZAFERİ

M. Kemal’in Cephe K. İsmet Paşa’ya telgrafı: “ Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz”

05.08.1921

M. KEMAL PAŞA’NIN BAŞKOMUTAN OLMASI

Türk Ordusu, Eskişehir-Kütahya savaşlarından sonra Sakarya’ya çekilmişti. Bu kritik durumda TBMM’si 3 ay süreyle bir kısım yetkilerini de kendisine devrederek M. Kemal’i Başkomutanlığa atadı.

23 AĞUSTOS-13 EYLÜL

SAKARYA MEYDAN SAVAŞI

22 gün ve 22 gece süren bu savaşta Yunan Orduları yenilgiye uğratıldı. M. Kemal Paşa: “ Hattı müdafaa yoktur. Sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaş kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz.” emrini verdi.

13.10.1921

KARS ANDLAŞMASI’NIN İMZALANMASI

Kazım Karabekir Paşa’nın doğudaki zaferinden sonra Ankara Hükümeti ile Kafkas Cumhuriyetleri arasında imzalandı. Türkiye ile Gürcistan ve Ermenistan arasındaki sınırlar kesinleşti.

22.10.1921

ANKARA ANDLAŞMASI’NIN İMZASI

Fransız kuvvetleri Güney Anadolu’dan yenilerek çekildi. Bu antlaşma ile Fransa, Ankara Hükümetini tanıdı. Hatay için özel bir yönetimi kabul etti. Hatay’a kültür alanında serbestisini koruması, Türkçe’nin resmi dil olarak kalmasını tanıdı. Misak-ı Millî’yi onayladı. İtilaf Devletleri’nin birleşik cephesi, böylece çatladı.

1922

30.08.1922

BÜYÜK ZAFER

26.Ağustos.1922'de başlayan büyük taarruz, 30.Ağustos.1922'de bütün dünyaya parmak ısırtacak bir hızla ve başarıyla sonuçlandı.

11.10.1922

MUDANYA MÜTAREKESİ’NİN İMZALANMASI

İsmet Paşa ile İngiliz, Fransız ve İtalya Komutanları arasında imzalandı. Yunanlılar iştirak ettirilmedi. Bu mütareke ile Edirne dahil tüm Doğu Trakya’nın 15 gün içinde Türkiye’ye geri iadesi öngörüldü.

01.11.1922

SALTANAT’IN KALDIRILMASI

Padişah Vahdettin’e sadece “ Halifelik” sıfatı bırakıldı, yönetim gücüne son verildi.

17.11.1922

VAHDETTİN’İN İSTANBUL’DAN KAÇIŞI

Padişah Vahdettin, İstanbul’un işgal Kuvvetleri Başkomutanı İngiliz Generali Harrinton’a başvurarak Malaya zırhlısıyla kaçtı. 18 Kasımda TBMM, Abdülmecit Efendiyi halifeliğe seçti.

22.11.1922

LOZAN’DA BARIŞ MÜZAKERELERİNİN BAŞLAMASI

Osmanlılardan kalma bütün siyasi, hukuki ve ekonomik sorunlar çözümlenmiş, Türk Milleti’nin bağımsızlığını bütün dünya kabul etmiştir. ( Antlaşma, 24.7.1923’de imzalanmıştır)

1923

M. KEMAL PAŞA’NIN ANNESİNİN ÖLÜMÜ

29.01.1923

LATİFE HANIMLA EVLENMESİ (05.08.1925’DE AYRILMIŞTIR)

17.02.1923

İZMİR’DE TÜRKİYE İKTİSAT KONGRESİ’NİN TOPLANMASI

M. Kemal Paşa kongreyi açarken: “ Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferlerle taçlandırılmazlarsa husule gelen zaferler devamlı olamaz, az zamanda söner” demiştir.

02.10.1923

İTİLAF DEVLETLERİ’NİN ASKER VE KOMUTANLARININ İSTANBUL’DAN AYRILMASI

Dolmabahçe Sarayı önünde Türk Bayrağı’nı selamlayarak ayrıldılar.

13.10.1923

ANKARA’NIN BAŞKENT OLUŞU

29.10.1923

CUMHURİYET’İN İLANI

Gazi M. Kemal Paşa, gizli oyla ve oybirliğiyle Cumhurbaşkanlığına seçildi.

1924

07.02.1924

YABANCI OKUL BİNALARININ İÇİNDEKİ DİNSEL ALAMET VE İŞARETLERİN KALDIRILMASI ( Lâikliğe atılan bir adım)

03.03.1924

HALİFELİĞİN KALDIRILMASI

Lâikliğe atılan en güçlü adım oldu. Dinsel ve dünyasal otoriteyi kendinde toplayan Sultan/Halifenin kamusal ve dinsel gücüne son verildi.

AYNI GÜN VE KANUNLA, UMUR-U ŞER’İYE VEKALETİ KALDIRILDI
Dinsel/lâik karma hukuk sistemini yöneten bu vekaletin ( bakanlığın) kaldırılmasıyla tamamen lâik hukuk sistemine geçiş sağlandı (8.4.1923)

(08.04.1923 günü de “şeriat mahkemelerine” son verilerek modern dünyanın uyguladığı hukuk ve adalet düzenine geçildi)

AYNI GÜN, ERKÂN-I HARBİYE-İ UMUMİYE VEKALETİ KALDIRILDI
Bakanlar Kurulu’nun bir üyesi olan Genelkurmay Başkanı, bu siyasi orandan ayrıldı ve Türk Silahlı Kuvvetleri, siyaset dışına alınmış oldu.

AYNI GÜN, EVKAF VEKALETİ KALDIRILDI
Bunun yerine Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.

AYNI GÜN, “TEVHİD-İ TEDRİSAT KANUNU” KABUL EDİLDİ
Böylece her derecedeki okullarda eğitim birliği sağlandı. İki değişik zihniyette adam yetiştirilmesine son verildi.

AYNI GÜN, “ MEDRESELERİN KAPANMASI” KABUL EDİLDİ
Çağ dışı eğitim veren bu kurumların yerine, ulusal, lâik ve modern öğretim kurumlarının kurulmasına başlandı.

20.04.1924

(491 SAYILI VE 20 OCAK 1921 TARİHLİ) TEŞKİLAT-I ESASİYE KANUNU’NUN DEĞİŞTİRİLEREK KABUL EDİLMESİ

1921 Anayasası’ndaki “ Hilafet ve Saltanat” ile ilgili hükümler kaldırıldı. Ulusal egemenlik ilkesi kabul edildi.

31.10.1924

MİLLET VEKİLİ OLAN ORDU KOMUTANLARININ BU GÖREVLERİNDEN BİRİNİ TERCİH ETMELERİ

Ordunun siyaset dışına alınmasının diğer bir adımı oldu.

1925

25.02.1925

DİNİN POLİTİKAYA ALET EDİLMESİNİN YASAKLANMASI

Dini, politikaya alet edenlerin YASAKLANMASI: Dini, politikaya elet edenlerin VATAN HAİNİ sayılacağına dair bir maddenin “ Hıyanet/i Vataniye Kanununa” eklenmesi.

25.08.1925

GAZİ M. KEMAL PAŞA’NIN KASTAMONU (ŞAPKA) SEYAHATİ

Kıyafet inkılâbıyla ilgili konuşmalar yapmış ve: “Türkiye Cumhuriyeti, şeyhler, dervişler, müritler memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat medeniyet tarikatıdır.” Demiştir.

02.09.1925

ŞAPKA KANUNUN KABUL EDİLMESİ

28 Kasım’da yürürlüğe giren bu kanunla Türk kıyafetine 1826 yılında giren “ fes” (aslında Yunan serpuşudur) terkedildi. Şapka giyildi.

30.11.1925

677 SAYILI KANUNUN KABULU İLE

* Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı,

* Tarikatlar ve türbedarlık kaldırıldı,

* Bazı unvanlar yasaklandı,

* Yetkisiz sarık kullanmak ve yetkisiz ruhani kıyafet giymek yasaklandı,

26.12.1925

MİLLETLERARASI TAKVİM VE SAATIN KABUL EDİLMESİ

Miladi takvime ve 24 saat esasına geçildi.

1926

17.02.1926

MEDENİ KANUN’UN (743 SAYILI) KABULÜ

Kadınlarımız medeni haklara kavuştu. Çok evlilik yasaklandı. Lâik/dinsel ( karma) Mecelle Kanun’un yerine çağdaş, lâik ve modern kanunlar konuldu. Lâik dünya görüşü hayata geçirildi.

18.06.1926

GAZİ M. KEMAL’E SUİKAT TEŞEBBÜSÜ

Bununla ilgili demeci “ Benim naciz vücudum bir elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır”

1927

15.10.1927

GAZİ M. KEMAL PAŞA’NIN BÜYÜK NUTKUNU OKUMASI

Nutkun okunması 36 saat sürmüş ve 20 Ekim günü sona ermiştir.

28.10.1927

İLK NÜFUS SAYIMI
Bu sayımda nüfusumuzun 13.650.000 olduğu tespit edilmiştir.

1928

03.02.1928

HUTBENİN TÜRKÇE OKUNMASI

Daha önce Arpça okunduğu için halkımızın anlayamadığı hutbe, İstanbul camilerinde Türkçe okunmaya başlandı.

10.04.1928

 1924 ANAYASASI’NIN” BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ

1922 Sayılı Kanunla : Laikleşme yönünde şu değişiklikler yapıldı:

* 20 Nisan 1924 Anayasasının 2.nci maddesindeki “ Türkiye Devletinin dini İslâm dır” hükmü kaldırıldı”

* 16 ncı Maddedeki Cumhurbaşkanı ve millet vekillerinin yeminlerindeki “ Vallahi” sözünün yerine “ namus ve şerefim üzerine yemin ederim” hükmü konuldu.

* Ayrıca 16.,26.,35. maddeler değiştirilerek TBMM’nin “ şer’i hükümleri yerine getirmesi vb. gibi” hükümler kaldırıldı. Lâik hukuk ve devlet düzenine tam anlamıyla geçildi. 1937 Anayasa değişikliği ile de diğer 6 ilkeyle birlikte “ lâiklik” anayasa maddesi haline getirildi.

24.05.1928

MİLLETLERARASI RAKAMLARIN KABULU

01.11.1928

YENİ TÜRK HARFLERİNİN KABULU

01 Ocak 1929’da Millet Mektepleri açıldı. Arap harfleriyle dilekçe yazılması ve kitap basılması yasaklandı.

1929

01.09.1929

LİSELERDEN ARABİ VE FARASİ DERSLERİN KALDIRILMASI

1930

03.04.1930

BELEDİ SEÇİMLERİNDE TÜRK KADINLARINA OY HAKKI

Belediye seçimlerinde kadınlarımızın seçme ve seçilme hakkı tanındı.

12.08.1930

SERBEST CUMHURİYET FIKRASI (PARTİSİNİN) KURULMASI

Fethi (OKYAR) başkanlığında kuruldu. Fakat 17.11.1930’da kendisini fesh etti.

1931

15.04.1931

TÜRK TARİHİ TETKİK CEMİYETİ (TÜRK TARİH KURUMU)NİN KURULMASI

Türk milletinin yüceliğini ortaya çıkaran tarih görüşünün canlanması

1932

19.02.1932

HALKEVLERİNİN AÇILMASI

Kültür, sanat, edebiyat ve spor hayatımıza can kazandırmıştır.

12.07.1932

TÜRK DİLİ TETKİK CEMİYETİ (TÜRK DİL KURUMU)’NİN KURULMASI

Dilimiz yabancı sözcüklerden arındırıldı.

1933

26.10.1933

TÜRK KADINLARINA KÖY İHTİYAR HEYETLERİ SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ TANINMASI

29.10.1933

ONUNCU YIL NUTKU

Konuşmasının sonunu “ Ne mutlu Türk’üm diyene” cümlesiyle bitirmiş ve aynı gün kordiplomatiğe hitaben “ Türk İnkılabı... yüksek bir insani ülkü ile birleşmiş vatanseverliğin eseridir” demiştir.

1934

03.05.1934

İLK TÜRK AVCI UÇAĞININ YAPILMASI

İlk parti 6 uçak yapılmış ve Kayseri’den Ankara’ya uçmuştur.

21.06.1934

SOYADI KANUNUNUN KABULU

Yurttaşlarımızın özel adından başka bir soyadı taşıması ; evlilik, askerlik, adli, iktisadi işlem ve ilişkilerde ve nüfus kayıtlarındaki kargaşaya son verdi.

08.10.1934

TÜRK KADINLARINA MİLLETVEKİLİ SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ VERİLMESİ

(05.12.1934 günü yürürlüğe girmiştir)

1935’de 17 kadınımız milletvekili seçilmiştir.

02.11.1934

LAKAP VE ÜNVANLARIN KALDIRILMASI

Molla, hoca, hafız, bey vb. ünvanlar kaldırıldı. Erkeklere ”bay” hanımlara ”bayan” ve askeri paşalara General denilmeye başlandı.

24.11.1934

MUSTAFA KEMAL’E “ATATÜRK” SOYADININ VERİLMESİ

TBMM’si 2258 sayılı kanunla bu soyadı verdi. Kardeşi Makbule’ye bu soyadı verilmedi.

03.12.1934

DİNSEL KİSVE GİYİLMESİNDEKİ DÜZENLEME

Hangi dine mensup olursa olsun din görevlilerinin mabet ve ayinler dışında dini kisve taşımaları yasaklandı.

1936

09.10.1936

FRANSIZ HÜKÜMETİ’NİN NOTA VERİLEREKE ANTAKYA- İSKENDERUN SANCAĞINA BAĞIMSIZLIK VERİLMESİ İSTENDİ.

1937

27.01.1937

HATAY’IN BAĞIMSIZLIĞININ MİLLETLER CEMİYETİ’NDE KABULÜ.

05.02.1937

CUMHURİYETÇİLİK, MİLLİYETÇİLİK, HALKIÇILIK, DEVLETÇİLİK, LAİKLİK, İNKILAPÇILIK İLKELERİNİN ANAYASAYA GİRMESİ.

1938

02.09.1938

HATAY TÜRK DEVLETİ’NİN KURULMASI

15.09.1938

ATATÜRK'ÜN VASİYETİNİN YAZMASI. (25.11.1938 AÇILMIŞTIR)

10.11.1938

ATATÜRK’ÜN DOLMABAHÇE SARAYI’NDA SAAT 09.05 ‘TE ÖLÜMÜ

21.11.1938

ATATÜRK7ÜN AZİZ NÂŞININ ANKARA ETNOGRAFYA MÜZESİ’NDEKİ GEÇİCİ KABRE NAKLİ.

10.11.1953

ATATÜRK’ÜN ANITKABİR’E NAKLİ.